Camiños para a app-literatura (II): a poesía expandida

Por ser unha das manifestacións literarias máis libres en canto ao formato e ao soporte, a poesía vén sendo no ámbito da literatura electrónica o xenéro máis experimental e experimentado, a través do que se poñen a proba os distintos dispositivos textuais e paratextuais, e os novos tropos que poden xurdir da conxugación de diferentes medios e o código numérico.

Mais esta profunda vinculación co soporte fai que a evolución tecnolóxica condicione a evolución poética e en moitas ocasións as circunstancias do trebello prevalezan sobre o contido. Así, moitos xulgan moi pasada de modaa poesía que se facía en CD-Roms ou os poemas visuais que se facían para a web con soporte flash, pola propia obsolescencia do soporte máis que porque o contido quede obsoleto. Iso, se somos capaces de separar contido de soporte cando este determina a forma do poema, a súa esencia, que moitas veces non se pode trasladar a un formato que evolucione cos tempos.

Deste xeito, a experiencia dos últimos vinte anos advírtenos da futilidade de abrazar calquera tecnoloxía e as súas posibilidades, ao tempo que nos fai albergar esperanzas sobre se o dixital nos brindará algún soporte da solidez e perdurabilidade do libro, ou nada diso pasará e a poesía será cada vez máis voluble e etérea, máis inaprensible como cando estaba vencellada ao oral. En calquera caso, os novos códigos están aí e, sobre todo, o público está accedendo a eles con novos mecanismos.

Si, falamos de público e falamos de poesía. E xa centrándonos imos falar de como un soporte destinado ao consumo máis ou menos comercial de contidos como é o iPad está a acoller a poesía para darlle unha volta e achegala a novos públicos, en busca, se non dun éxito comercial, si dunha visibilidade e dun atractivo que pasa pola integración de contidos multimedia máis alá do textual (imaxes, son, vídeo, etc), e da interactividade, as máis das veces a partir da hipertextualidade e de poder manipular o texto navegando sobre el.

Neste capítulo repasaremos algunhas das obras que se definen como poéticas lanzadas especificamente para iPad (moitas delas tamén para iPhone), e veremos as súas características e como, desde un punto de vista sistémico, se están a publicar e a achegar ao público. Intuímos que o ecosistema editorial arredor da poesía se está a revolver para mutar noutro ecosistema no que quen edita e como o edita terá pouco que ver co pasado e si máis en común con outras industrias relacionadas co lecer interactivo.

E así, advertimos outra tendencia, a de expander a poesía e quitarlle o máximo rendemento en canto ás súas pobilidades discursivas (texto, voz, performance, imaxe) e tamén ao seu contexto e á forma de experimentala. Será frecuente vermos en edicións dixitais de poemas coñecidos información multimedia sobre o seu autor ou época de publicación, os lugares polos que transita, con mapas interactivos que permiten unha certa inmersión no mundo do poema… Todos son mecanismos que xa se usan noutros contidos e que agora se experimentan coa poesía. Chegarán a institucionalizarse?

Os exemplos, iso si, polo de agora son na súa maioría en inglés. Iremos aumentando e actualizando este artigo a medida que aparezan novos casos merecentes de mención, e agradeceremos as achegas dos lectores.

Anterior: Camiños para a app-literatura. Introdución

María Yáñez