Arquivo da categoría: Poesía

Últimos días para concorrer ao iNTERFACES, concurso de arte interactiva no Porto

interfacesO 31 de marzo finaliza o prazo para presentar traballos a iNTERFACES, o concurso de arte interactiva convocado polo CITAR (Centro de Investigação em Ciência e Tecnologia das Artes) daUniversidade Católica Portuguesa, no seu centro rexional do Porto.

Tal e como explica o texto de presentación na súa web, a iniciativa nace “da necesidade de promover a creación artística dixital contemporánea e de dar a coñecer obras interactivas de artistas nacionais e internacionais”. Baixo tema aglutinador é o interface (sistema ou dispositivo a través do cal entidades non relacionadas poden interactuar), “son admitidos a concurso traballos artísticos nas máis diversas áreas: da instalación audiovisual interactiva á internet, da performance á arte electrónica, da realidade virtual ao cinema interactivo”.

As obras a concurso e as vencedoras mostraranse no 10º Festival Internacional Audiovisual Black&White da Escola das Artes da Universidade Católica Portuguesa. Tamén se porán a disposición do público de todo o mundo a través dun repositorio dixital.

Na web do concurso pódese descargar o regulamento e tamén a ficha de inscrición para participar.

Xelís de Toro inaugura en Santiago a exposición sobre ‘O libro das pontes invisibles’

Este xoves 13 de setembro presentouse na galería Metro de Santiago de Compostela O libro das pontes invisibles e a exposición que o acompaña, que forma parte dunha obra multidisciplinar formada por 30 textos de Xelís de Toro, trasladados ao inglés por John Rutherford, e unha colección de distintas obras de arte creadas por 14 artistas internacionales inspiradas nestes textos. O conxunto adquiriu forma de libro + DVD, editado por Pighog Press, e tamén dunha exposición que fixo este ano en Brighton, cidade inglesa na que vive o escritor, e que agora trae á súa cidade natal nun formato reducido.

Na web do proxecto, Xelís de Toro explica o proceso de O libro das pontes invisibles, que é tan importante como o resultado: unha vez que a colección de textos foi escrita e traducida pasóuselle a catorce artistas colaboradores, tanto do Reino Unido como de Galicia. Durante un período de tres meses cada un deles creou unha obra única na súa práctica respectiva, inspirada por un texto, por un fragmento ou por varios textos. Estas colaboracións preséntanse na última parte do libro e no DVD que o acompaña, e algunhas delas pódense ver na exposición da Galería Metro ata o 3 de outubro.

En concreto os artistas cuxa obra se pode ver nesta exposición son, ademais do propio Xelís de Toro, Ed Briggs, Chévere, Simon Wilkinson [circa69], Bruno Humberto, Yael Karavan, Fredrik Lloyd, Linda Remahl, Fran Pérez (Narf), Matt Rudkin, Dolores Sanchez Calvo, Jim Sanders, Jonathan Swain e Prue Waller.

Camiños para a app-literatura (III): a poesía expandida. Exemplos

Vén do post anterior.

The Waste Land, de T.S. Eliot, por TouchPress.

“Revivir o poema máis revolucionario dos últimos cen anos para unha audiencia do século XXI” é o que se propón a editorial interactiva TouchPress para esta aplicación literaria que ata o de agora é unha das máis premiadas e recoñecidas polo seu sector, ao proporcionar unha auténtica expansión dos contidos e posibilidades arredor do poema The Waste Land, de T.S. Eliot.

A app está deseñada para o iPad e comercialízase na AppStore por 13,99 dólares. Nela podemos atopar distintos contidos contextuais que enriquecen o texto, como unha reprodución do manuscrito orixinal, entrevistas a 35 expertos na obra, como Seamos Heaney, notas interactivas que axudan a comprender todas as referencias e alusións que contén o poema, e tamén unha performance feita pola actriz Fiona Shaw e gravada pola BBC. Tamén podemo escoitar diferentes lecturas do poema feita polo propio Eliot e por grandes voces da escena como sir Alec Guinness.

Velaquí unha demostración

What They Speak When They Speak to Me, de Victor Keegan, e o resto de creacións de (P.o.E.M.M.)

Jason E. Lewis e Bruno Nadeau forman o equipo de Poems for Excitable Mobile Media (P.O.E.M.), que explora as interfaces táctiles como a do iPad / Iphone, pero tamén grandes pantallas para exposicións, para compoñer poemas que usan a interactividade de tocar coa man para facer moverse os elementos textuais, imaxes, sons, etc. A súa primeira obra foi What They Speak When They Speak to Me, de Victor Keegan, que consiste nunha pantalla negra coas letras do alfabeto en branco aboiando libre mente. Cando se empezan a tocar e mover cos dedos as letras comezan a formar frases se se moven nunha dirección, e as frases inversas se se moven na outra. Tamén se poden facer formas coas palabras, e segundo a forma e o debuxo vanse formando unhas frases ou outras.

Outras das pezas poéticas editadas por P.O.E.M.M son Buzz Aldrin Doesn’t Know Any Better, The Great Migration ou No Choice About the Terminology, cuxa aparición anuncian para decembro.

Composition No.1 for iPad, de Visual Editions e Universal Everything

Em 1962 o novelista francés Marc Saporta publicou Composition No. 1, unha novela chamada prehipertextual cuxas páxinas estaban sen encadernar e se podían ler en orde aleatoria. Así o indicaba o seu autor: “Prégase que o lector dispoña destas páxinas coma dunha baralla de cartas. Que corte, se o desexa, coa man esquerda, coma se fose unha cartomántica. A orde na que as follas saian da baralla orientará o destino de X”. Case 50 anos máis tarde, a editorial británica Visual Editions reeditou estes libro nun fermoso formato, ao tempo que investigaba a comercialización da traslación lóxica deste “hipertexto en papel” a o soporte dixital.

O resultado foi a app Composition No.1. que, igual que What They Speak When They Speak to Me, permite xogar coas letras na pantalla táctil, e fai doada, e moi lóxica,a proposta de ler cada páxina aleatoriamente empezando pola que se queira. Aínda que o acaimento do soporte pareza lóxico, o certo é que a proposta perde forza precisamente por esta lóxica, porque no dixital o hipertexto, a non-linealidade, é o natural, non se forza o texto nin a experiencia lectora como o fai o formato das páxinas soltas do libro descosido. Non deixa de ser un gran paradoxoo que a forza do hipertexto físico dilúese no hipertexto dixital. Vexamos a diferenza nestes dous vídeos.

60 years in 60 poems, de The Space

Esta é unha curiosa rareza en forma de web-app que se creou para celebrar con literatura as vodas de diamante da raíña de Inglaterra. Cun deseño gráfico e de interacción moi traballado, navegar por esta web permítenos explorar a historia dos últimos 60 anos a través de poemas coñecidos, clasificados por diversos temas como o tempo, a identidade, a vixilancia, a migración, o recordo, a perda, o cambio, a descuberta, a celebración, o zeitgeist ou o desexo. Podemos navegar por eles e ir lendo os poemas ou escoitándoos en diversas voces, ver fotos do ano en que foron feitos… Trátase así dunha visualización estética dunha base de datos composta por poemas, seguindo unha tendencia moi recente como é a visualización de datos, que abrazan teóricos como Lev Manovich. E sobre todo trátase de ampliar o significado destes poemas engadíndolles un contexto e un criterio de selección que lles outorga interese e valor para chegar ao público, ou a outro público, de outra maneira.

POETRY, de The Poetry Foundation

Esta é tamén a intención da aplicación para iPhone e iPad, POETRY, que contén unha vasta base de datos de poemas que podemos explorar, buscar e seleccionar seguindo diferentes parámetros temáticos (amor, nostalxia, compromiso, familia, natureza, espiritualidade…), e que podemos despois ler, escoitar e compartir cos nosos amigos. A idea é podemos botar man dun poema para cada momento, e atopar na poesía o conforto e a inspiración que precisamos para sobrevivir ao día a día. O corpus está sacado da literatura universal, e de autores como T.S. Eliot, Emily Dickinson, Pablo Neruda… aínda que a lingua usada é o inglés.

Camiños para a app-literatura (II): a poesía expandida

Por ser unha das manifestacións literarias máis libres en canto ao formato e ao soporte, a poesía vén sendo no ámbito da literatura electrónica o xenéro máis experimental e experimentado, a través do que se poñen a proba os distintos dispositivos textuais e paratextuais, e os novos tropos que poden xurdir da conxugación de diferentes medios e o código numérico.

Mais esta profunda vinculación co soporte fai que a evolución tecnolóxica condicione a evolución poética e en moitas ocasións as circunstancias do trebello prevalezan sobre o contido. Así, moitos xulgan moi pasada de modaa poesía que se facía en CD-Roms ou os poemas visuais que se facían para a web con soporte flash, pola propia obsolescencia do soporte máis que porque o contido quede obsoleto. Iso, se somos capaces de separar contido de soporte cando este determina a forma do poema, a súa esencia, que moitas veces non se pode trasladar a un formato que evolucione cos tempos.

Deste xeito, a experiencia dos últimos vinte anos advírtenos da futilidade de abrazar calquera tecnoloxía e as súas posibilidades, ao tempo que nos fai albergar esperanzas sobre se o dixital nos brindará algún soporte da solidez e perdurabilidade do libro, ou nada diso pasará e a poesía será cada vez máis voluble e etérea, máis inaprensible como cando estaba vencellada ao oral. En calquera caso, os novos códigos están aí e, sobre todo, o público está accedendo a eles con novos mecanismos.

Si, falamos de público e falamos de poesía. E xa centrándonos imos falar de como un soporte destinado ao consumo máis ou menos comercial de contidos como é o iPad está a acoller a poesía para darlle unha volta e achegala a novos públicos, en busca, se non dun éxito comercial, si dunha visibilidade e dun atractivo que pasa pola integración de contidos multimedia máis alá do textual (imaxes, son, vídeo, etc), e da interactividade, as máis das veces a partir da hipertextualidade e de poder manipular o texto navegando sobre el.

Neste capítulo repasaremos algunhas das obras que se definen como poéticas lanzadas especificamente para iPad (moitas delas tamén para iPhone), e veremos as súas características e como, desde un punto de vista sistémico, se están a publicar e a achegar ao público. Intuímos que o ecosistema editorial arredor da poesía se está a revolver para mutar noutro ecosistema no que quen edita e como o edita terá pouco que ver co pasado e si máis en común con outras industrias relacionadas co lecer interactivo.

E así, advertimos outra tendencia, a de expander a poesía e quitarlle o máximo rendemento en canto ás súas pobilidades discursivas (texto, voz, performance, imaxe) e tamén ao seu contexto e á forma de experimentala. Será frecuente vermos en edicións dixitais de poemas coñecidos información multimedia sobre o seu autor ou época de publicación, os lugares polos que transita, con mapas interactivos que permiten unha certa inmersión no mundo do poema… Todos son mecanismos que xa se usan noutros contidos e que agora se experimentan coa poesía. Chegarán a institucionalizarse?

Os exemplos, iso si, polo de agora son na súa maioría en inglés. Iremos aumentando e actualizando este artigo a medida que aparezan novos casos merecentes de mención, e agradeceremos as achegas dos lectores.

Anterior: Camiños para a app-literatura. Introdución

María Yáñez

O asturiano Pelayo Méndez, seleccionado para o ELO 2012 Media Art Show

Falta pouco máis dun mes para que se celebre en Morgantown (sede da West Virginia Univesity) a conferencia anual da Electronic Literature Organization (ELO), baixo o lema “Electrifying Literature, Affordances and Constraints”. Este ano o evento inclúe unha mostra de arte dixital na que moitos dos autores máis recoñecidos da e-lit compartirán espazo con novos creadores que foron seleccionados mediante convocatoria pública para amosar as súas pezas de literatura electrónica, net-art, vídeo, animacións, arte sonora, multimedia experimental, e locative media. Un deles é o asturiano Pelayo Méndez, que presentará a súa obra ACITEOP.

No texto que presenta ACITEOP, Méndez parte da función poética da linguaxe delimitada por Jakobson como “aquela rexida polos principios de selección e ordenación. Baixo esta visión o poeta sería o encargado de seleccionar e ordenar dunha determinada maneira as palabras para conseguir o efecto poético”.  Así, ACITEOP é “un programa que tenta agrupar distintas ferramentas experimentais de construción de narrativas poéticas -textuais e visuais- a partir da deconstrución da función poética da linguaxe a través de diferentes algoritmos. O resultado, sempre distinto en cada lectura ou interacción, é un texto deconstruído e ao mesmo tempo unha nova obra xerada por ese proceso de deconstrución. Esta primeira versión é un exemplo sinxelo do programa que crea unha narrativa baseada en texto, audio e imaxes que comeza coa deconstrución dun poema que Octavio Paz lle dedicou ao lingüísta ruso tras a súa morte e que titulou Entre lo que veo y digo”.

Pelayo Méndez naceu en Asturias en 1977 e licenciouse en Ciencias da Información na Universidade de Salamanca, con especialización en Recursos Multimedia. Tamén se gradou recenetemente en Teoría da Literatura e Literatura Comparada na Universidade de Barcelona. Nesta cidade reside actualmente e e combina o ensino co seu traballo como programador multimedia en arte e o literatura. Ten publicado un bo número de poemas, artigos e relatos en varios formatos online e desenvolvido obras dixitais con artistas visuais. No 2011 comezou a producir as súas propias obras como artista, combinando o mundo da literatura e a escrita creativa coa arte visual usando código.

‘Elogio del texto digital’, novo libro de José Manuel Lucía

A comezos de ano Fórcola Ediciones publicou o libro Elogio del texto digital, un ensaio no que José Manuel Lucía, un dos maiores divulgadores das Humanidades dixitais en España, trata de combater as reticencias do sector editorial e literario cara á nova sociedade dixital. Como explica Javier Celaya no seu prólogo, “Elogio del texto digital es un perfecto «quitamiedos» para cualquier persona que quiera entender las implicaciones del impacto de Internet en el mundo del libro”.

O libro ten como subtítulo “Claves para interpretar el nuevo paradigma”, e dedica boa parte das súas páxinas a falar como naceu e como funciona a nova textualidade (“da oralidade á virtualidade”), a analizar as características do texto dixital e tamén o seu funcionamento e organización (as bibliotecas dixitais), e as plataformas de coñecemento e a súa importancia á hora de abordar o futuro da cultura, da academia e da investigación.

José Manuel Lucía Megías (Ibiza, 1967) é Catedrático de Filoloxía Románica da Universidad Complutense de Madrid e coordinador académico do Centro de Estudios Cervantinos. É especialista en Literatura Románica Medieval, Iconografía, Crítica textual e Humanidades dixitaisl, e director do Banco de imágenes del Quijote, 1605-1915 e da plataforma literaria Escritores complutenses 2.0. Tal e como o presentan na editorial, nos últimos anos Lucía dedicouse á difusión das Humanidades Dixitais en España, con ducias de artigos e capítulos de libros publicados, e a monografía Literatura románica en Internet. Dende a UCM impulsa a creación do Centro de Investigación del Texto Digital (CITeD), o primeiro deste tipo no ámbito español. Tamén está a preparar unha versión hipertextual do Quixote, que se difundirá a partir de 2015.

Lucía é ademais poeta e ten publicados diversos poemarios como Libro de horas (Madrid, Calambur, 2000), Prometeo condenado (Madrid, Calambur, 2004), Acróstico (Madrid, Sial, 2005), Canciones y otros vasos de whisky (Madrid, Sial, 2006), Cuaderno de bitácora (Madrid, Sial, 2007), Tríptico (Madrid, Sial, 2009) e Trento (o el triunfo de la espera), en edición bilingüe español/italiano, con tradución de Claudia Dematté e prólogos de Luis Alberto de Cuenca e Pietro Taravacci. Tamén traduciu obras de Cesare Pavese e de Mihai Eminescu (Madrid, Cátedra, 2004), canda a Dana Giurca. A súa obra foi traducida ao italiano, ao francés e a hebreo.

Homenaxe aos cen mil millóns de poemas de Queneau

En 1961 publicouse en París un libro mítico, Cent Mille Milliards de Poèmes, da man de Raymond Queneau. Este libro, insignia do Oulipo (abreviatura do que sería «obradoiro de literatura potencial») propón 10 sonetos cuxos versos son combinables e riman entre si, podendo xerar ata cen mil millóns de combinacións posibles.

A finais do 2011 a editorial Demipage publicou Cien mil millones de poemas, un libro de homenaxe a Raymond Queneau no que participan diversos escritores españois como Jordi Doce, Rafael Reig, Fernando Aramburu, Francisco Javier Irazoki, Santiago Auserón, Pilar Adón, Javier Azpeitia, Marta Agudo, Julieta Valero e Vicente Molina Foix.

Cada un destes dez autores escribiu para o libro un soneto cuxos versos se poden combinar e, igual que facían os dez sonetos da obra orixinal de Queneaou, xerar cen mil millóns de poemas posibles, nun exercicio de poesía combinatoria intertextual que neste caso ten autoría colectiva e que eleva a potencia catorce estes dez sonetos que riman entre si.

Neste vídeo a editorial explica como é o libro e o xogo proposto aos lectores.

Para os que nunca tiveran o libro orixinal de Queneau nas mans, tamén existe unha versión web dos Cen mil millóns de poemas.