Arquivo da categoría: Publicacións

“Cibercartografías de la ciudad. ‘Arquitecturas líquidas en el ciberespacio'”, artigo de Mª Teresa Vilariño na revista Romance Notes

A revista Romance Notes vén de publicar o seu número 51.3, de 2011, que contén catro artigos dedicados a “Literature and Media” seleccionados por Rui Torres e escritos por Débora Silva, Pedro Reis, Manuel Portela e María Teresa Vilariño Picos, membro do proxecto Le.es. O título do artigo escrito por esta profesora da USC é “Cibercartografías de la ciudad. ‘Arquitecturas líquidas en el ciberespacio'”, e nel fala da importancia dos mapas na narrativa e poéticas dixitais, da aparición de anti-narrativas e de alternativas artísticas descentradas que fan repensar o tema do espazo nas obras literarias, a partir dos espazos virtuais e dos cibertextos.

Na rede pódese ser un fragmento deste artigo, e dos outros textos que compoñen o último número de Romance Notes. No caso de Débora Silva trátase do texto titulado “Un Coup de Dés: la lyrique à venir”, no que fala da técnica poética usada por Mallarmé (elipse, discontinuidade, fragmentación), e o concepto de constelación que lle acae moi ben aos novos tipos de textos actuais. Pedro Reis asina un artigo titulado “Primórdios da poesia em computador – anos 60, 70 e 80 do século XX”, no que fai unha xenealoxía da poesía feita con ordenadores, amosando exemplos dos anos 60 e 70. O artigo de Manuel Portela titúlase “Between Code and Motion: Generative and Kinetic Poetry in French, Portuguese, and Spanish”, fala das ferramentas de autoría electrónica e a súa relación co propio autor, e os beneficios do estudo da literatura electrónica á hora de analizar as relacións entre discurso, código, significado e cultura.

Un novo volume de ‘Urbes Europaeae’ percorre as cidades virtuais da man do proxecto Le.es

A construción de imaxinarios e a súa xestión, a articulación mediante imaxes ou textos dos discursos da cidade e aspectos do patrimonio simbólico das cidades europeas son tema do grupo de estudo e investigación Urbes Europaeae, que vén de editar unha nova publicación co título Imaginarios culturales ante la globalización, editada por Javier Gómez-Montero, Christina Johanna Bischoff e Anxo Abuín, coordinador do proxecto Le.es.

Este novo volume, o segundo da colección Urbes Europaeae, que vén de publicar a editorial alemana Ludwig, contén unha sección dedicada a cidades virtuais na que participan varios autores vinculados á USC e en concreto ao proxecto Le.es, como Iria Castro López, que escribe un artigo titulado “Ciudades Virtuales. A propósito de Alletsator y Second Life”; Manuel del Río, cun artigo titulado “”Through the (Broken) Looking Glass”: gnosticismo urbano y cinematográfico”, e María Teresa Vilariño Picos, que escribe sobre “Ciudad y Trans-Urbanismo en los espacios virtuales”.

Outros investigadores da USC que participan son Samuel Solleiro, cun artigo titulado “La cámara recíproca: Amsterdam Global Village de Johan van der Keuken y la confrontación con lo real en el espacio urbano”, ou Rubén Lois González, con “De la ciudad a la postmetrópoli”. Do ámbito peninsular e europeo participan outros autores como Anne-Marie Autisser, Wiebke Best, Christina Johanna Bischoff, Anna Cerbo, Ur Apalategi, Ana Isabel Erdozáin, Joan Ramón Resina, Dirk Shubert, Jüri Talvet ou Ricardo Tejada.

Este volume é o resultado do segundo encontro do programa Urbes Europaeae, que se celebrou na Facultade de Filoloxía de Santiago de Compostela no 2009 cun seminario intensivo titulado «Cidades europeas ante a globalización. Identidades, hibridación e posibilidades da cultura», no que participaron ademais dos citados distintos académicos e escritores como Darío Villanueva, Suso de Toro, José Antonio Aldrey, Pedro de Llano ou Manuel Delgado.

Artigo de Mª Teresa Vilariño Picos no 2º Volume da Revista de Estudos Literários do Centro de Literatura Portuguesa

O 2º Volume da Revista de Estudos Literários, coordenado por Manuel Portela e publicado pelo Centro de Literatura Portuguesa da Universidade de Coimbra, ven de saír do prelo, dedicado á “Literatura no Século XXI”. Entre outros inclúe artigos de expertos como Pedro Barbosa, Katherine Hayles, Philippe Bootz ou Luís Filipe B. Teixeira. A profesora titular da USC e membro do proxecto Le.es María Teresa Vilariño Picos contribúe cun artigo titulado “Re-Implacement: The Metamorphosis of the Literary Space in the Cyber-Cities” (pp 277-296).

Ofrecemos o artigo completo en pdf e a tradución do resumo:

“O estudo da literatura, do teatro, do cinema, das artes visuais, da televisión e da música vén experimentando unha evolución que produciu unha ruptura coas nocións de unidade, autoridade e espazo/tempo. Esta ruptura está a significar a emerxencia dun novo discurso teórico e novas maneiras de estudar as obras que constrúen a nova nocióon de literatura. Neste artigo, uso a noción de re-implacement de Edward S. Casey para referirme ao modo no que os lugares así como os eventos que ocorren dentro deles, son asimilados, procesados e representados polos medios artísticos que combinan diferentes técnicas e disciplinas. Desde ese punto de partida, analizo unha serie de textos que se poden definir como parte da cibercultura na que lectoespectador se atopa cun rico vocabulario terminolóxico que corresponde con conceptos como multimedia, transmedia, hipermedia e postmedia.”

No que atinxe ao resto do volume, velaquí un extracto do texto de introdución:

“O foco de atenção deste volume dirige-se para os aspetos tecnológicos e materiais que têm transformado as práticas de criação, comunicação e leitura literária, e cujos efeitos se fazem sentir transversalmente na cultura atual. Esta cultura tem sido descrita cada vez com mais frequência como uma cultura do software, isto é, como uma cultura cujas práticas e formas são mediadas e determinadas por programas digitais. A ubiquidade da mediação digital significa que se torna hoje difícil circunscrever práticas e formas artísticas que não tenham, em menor ou maior grau, integrado as novas condições materiais de produção nos seus processos. No caso particular da arte literária, a alteração em curso da ecologia medial implica a reconfiguração da relação entre o impresso e o digital, num processo que não é apenas de concorrência, mas também de cooperação e de retroalimentação. Considerar o tema ‘literatura no século XXI’ significa, neste caso, pensar a textualidade digital e a presença crescente do computador e da programação nas práticas literárias pós-World Wide Web”. (pp.5-6)

As actas do simposio “Microcontos e outras microformas” xa están publicadas na rede

No pasado mes de outubro a Universidade do Minho organizou en Braga o simposio internacional “Microcontos e outras microformas”, no que participaron investigadores de Portugal, España, Francia, Brasil, Polonia, Tunisia e Israel, especialistas en narrativas que debateron sobre “os novos ou renovados réximes de escrita e de leitura que están en xogo nesta forma hiperbreve”, tal como explican os organizadores na introdución das actas, que xa se poden consultar na súa versión online.

O simposio organizouse dentro do proxecto de investigación “Mutações do conto nas sociedades urbanas contemporâneas: exuberância e minimalismo”, financiado pola Fundação para a Ciência e a Tecnologia de Portugal, e nel puxéronse sobre a mesa divesas cuestións de orde xenealóxica, intertextual e intermedial a propósito de conceptos e categorías como narratividade, hibridismo, parodia ou postmodernidade.

Para nós resulta especialmente relevante a influencia das tecnoloxías dixitais nesta nova forma narrativa, xa que, como explican dende a Universidade do Minho, “a generalização dos novos media (internet, videogames, DVD, etc.) e de novos suportes físicos para a escrita (ecrãs de telemóvel e de computador, Twitter) desencadeou um vasto desenvolvimento da produção e circulação de histórias, criando ao mesmo tempo novos constrangimentos físicos e novas “linguagens” que vieram modificar as formas e os géneros literários tradicionais (romances, novelas, contos). As novas práticas materiais de produção textual permitiram a criação de formas narrativas minúsculas que circulam em livro e na imprensa escrita, mas também em blogs, e-books e telemóveis (literatura digital). Daí a reativação da criação e do consumo de narrativas breves e ultrabreves, que surgiram há cerca de cem anos no contexto do modernismo, das vanguardas e da cultura de massas”.

Pola Universidade de Santiago de Compostela participou neste simposio a investigadora Begoña Díez Sanz, coa ponencia “El título en la minificción de José María Merino. Ensayo de una tipología”, que se pode ler enteira aquí, igual que o resto das actas do simposio.

Axóuxere Editora presenta ‘Ensaios Radioativos’ de Márcio-André

A editorial Axóuxere continúa coa colección de pensamento Polimnia editando Ensaios Radioativos, un libro do poeta sonoro cinético e radioativo brasileiro Marcio-André que se presenta este xoves 12 de abril en Compostela, na galería A punto de fuga (Preguntoiro, 28), ás 20:30h. O evento contará coa presenza de Márcio-André, e será presentado polo tamén poeta e profesor de literatura portuguesa da Universidade de Santiago Carlos Quiroga.

Nos seus Ensaios Radioativos, dende a visión da «Contaminación» que o propio autor viviu (segundo el mesmo nos conta) en Pripyat: «ali (…) circundado pelo silêncio do fim do mundo, eu fazia, ainda que sem saber, um hino às contaminaçôes, além, claro, de me contaminar, tornando-me, provavelmente, o primeiro poeta radioativo do mundo», déixanos un feixe de escritos -orixinalmente publicados no Brasil (Confraria do Vento, 2008)- que van da poesía até a deriva nómade a través de cidades diversas, ao modo dun tuareg á procura dun eixo sagrado nos elementos do mundo posmoderno. Dende Edward Hooper até a física cuántica, Márcio-André, escritor, poeta, performer e músico brasileiro de alto carácter contaminante, proponnos no seu libro un aprofundamento divertido, lúcido e irónico sobre unha realidade que estamos acostumados a definir en termos tan estreitos e paradoxais que, ás veces, parece quedar pequena, aburrida e triste. Trátase dun fresco e intenso conxunto de ensaios.

Márcio-André (Rio de Janeiro, 1978). Escritor, artista sonoro e visual. Deu clases de escrita creativa e poesía sonora na Universidade de Coimbra e na Universidade Federal do Rio de Janeiro. Como tradutor, publicou textos de Ghérasim Luca, Gilles Ivain, Serge Pey, Mathieu Bénézet, Hagiwara Sakutaro e Forrest Gander. No 2008, recibeu a Bolsa Fundação Biblioteca Nacional, polo libro de ensaios Poética das Casas e, no 2009, foi poeta residente en Monsanto, Portugal. É tamén editor da editorial brasileira Confraria do Vento e curador do Cidade aTravessa, evento literario e performático que acontece nas cidades de Lisboa, Rio de Janeiro e São Paulo. Autor de catro libros de poesía e ensaios, colaborou con diversos xornais, entre eles O Globo, Jornal do Brasil ou O Estado de Minas; e con revistas brasileiras e internacionais. Os seus poemas foron traducidos a oito idiomas. Está integrado en diversas antoloxías como Poesia do Mundo; O que é poesia?; Todo começo é involuntário – a poesia brasileira no início do Sec. 21; Poétes Brésiliens d´aujourd´hui; e 24 letras por segundo; entre outras. Poeta experimental, con obras na área da poesía visual e sonora, da instalación e da performance, realizou traballos no Reino Unido, Francia, Portugal, Ucrania, Perú, así como tamén en diversas cidades do Brasil, traballando con poetas como Bruce Andrews, Stephen Rodefer, Arjen Duinker e Jonathan Morley. Actualmente vive en Lisboa.

Axóuxere, proxecto editorial configurado por un grupo aberto de creadores independentes que comezou a súa andaina o pasado mes de xuño, continúa así a colección Polimnia. Cadernos de Combate, e o seu compromiso con novas voces galegas e foráneas, impulsando dende este recuncho atlántico a creación dun tecido polifónico xerador de novas perspectivas e puntos de análise críticos e heterodoxos da contemporaneidade, perante unha realidade que os poderes tecnocráticos tenden a facer unívoca e dogmática.

‘Elogio del texto digital’, novo libro de José Manuel Lucía

A comezos de ano Fórcola Ediciones publicou o libro Elogio del texto digital, un ensaio no que José Manuel Lucía, un dos maiores divulgadores das Humanidades dixitais en España, trata de combater as reticencias do sector editorial e literario cara á nova sociedade dixital. Como explica Javier Celaya no seu prólogo, “Elogio del texto digital es un perfecto «quitamiedos» para cualquier persona que quiera entender las implicaciones del impacto de Internet en el mundo del libro”.

O libro ten como subtítulo “Claves para interpretar el nuevo paradigma”, e dedica boa parte das súas páxinas a falar como naceu e como funciona a nova textualidade (“da oralidade á virtualidade”), a analizar as características do texto dixital e tamén o seu funcionamento e organización (as bibliotecas dixitais), e as plataformas de coñecemento e a súa importancia á hora de abordar o futuro da cultura, da academia e da investigación.

José Manuel Lucía Megías (Ibiza, 1967) é Catedrático de Filoloxía Románica da Universidad Complutense de Madrid e coordinador académico do Centro de Estudios Cervantinos. É especialista en Literatura Románica Medieval, Iconografía, Crítica textual e Humanidades dixitaisl, e director do Banco de imágenes del Quijote, 1605-1915 e da plataforma literaria Escritores complutenses 2.0. Tal e como o presentan na editorial, nos últimos anos Lucía dedicouse á difusión das Humanidades Dixitais en España, con ducias de artigos e capítulos de libros publicados, e a monografía Literatura románica en Internet. Dende a UCM impulsa a creación do Centro de Investigación del Texto Digital (CITeD), o primeiro deste tipo no ámbito español. Tamén está a preparar unha versión hipertextual do Quixote, que se difundirá a partir de 2015.

Lucía é ademais poeta e ten publicados diversos poemarios como Libro de horas (Madrid, Calambur, 2000), Prometeo condenado (Madrid, Calambur, 2004), Acróstico (Madrid, Sial, 2005), Canciones y otros vasos de whisky (Madrid, Sial, 2006), Cuaderno de bitácora (Madrid, Sial, 2007), Tríptico (Madrid, Sial, 2009) e Trento (o el triunfo de la espera), en edición bilingüe español/italiano, con tradución de Claudia Dematté e prólogos de Luis Alberto de Cuenca e Pietro Taravacci. Tamén traduciu obras de Cesare Pavese e de Mihai Eminescu (Madrid, Cátedra, 2004), canda a Dana Giurca. A súa obra foi traducida ao italiano, ao francés e a hebreo.

Audiovisual 2.0 e os novos hipertextos

A revista Anàlisi, unha publicación electrónica impulsada pola Universitat Autònoma de Barcelona e a Universitat Oberta de Catalunya, vén de publicar un monográfico no número correspondente a febreiro do 2012, co título Audiovisual 2.0: Narratives, recepció i consum en els nous hipertextos.

Este número especial, coordinado por Charo Lacalle e Jordi-Sánchez Navarro, recolle unha serie de “reflexións e debates sobre as diferentes formas dos contidos audiovisuais contemporáneos e as trasformacións que os novos procesos tecnolóxicos, sociais e comunicativos están a provocar nos diferentes medios, e nos ámbitos da construción de relatos, a produción, e o consumo e a recepción”.

Abordando estes temas aparecen os seguintes artigos: “Audiovisual 2.0: Narratives, recepció i consum en els nous hipertextos”, de Charo Lacalle e Jordi Sánchez-Navarro, “Narració i cognició”, de Josep María Català Domènech, “El pla en primera persona. Noves formes de subjectivitat entre el cinema i les xarxes intermèdia”, de Ruggero Eugeni, “Tensions de la narrativa serial en el nou sistema mediàtic”, de Rosa Álvarez Berciano, “Interpretació i análisis de contingut cross media: el cas de Televisió de Catalunya”, de Rosa Franquet e María Isabel Villa Montoya, “Sang fresca publicitària: True Blood i les transfusions de la ficció”, de Raúl Rodríguez Ferrándiz, “Les transformacions dels continguts audiovisuals i la influència dels dispositius mòbils en el nou escenari transmèdia”, de Alberto Tognazzi Drake, “Experiències memorables en l’era de la música instantània”, de Héctor Fouce, e “Un estudi de cas de recepció transmediàtica: Comunitats de fans en Facebook i temes socials en la telenovela brasilera Passione”, de Maria Immacolata Vassallo de Lopes.

Todos os artigos están dispoñibles en pdf.